अकराव्या स्थानातील गुरू

अकरावे स्थान उपचय आहे, वयासोबत वाढणारे स्थान, आणि इथला कोणताही ग्रह आपल्या पद्धतीने लाभात हातभार लावतो असे ग्रंथ मानतात. गुरूची पद्धत सल्ला, अध्यापन, श्रद्धा आणि विद्वान किंवा वरिष्ठ लोकांच्या सद्भावनेची आहे. शास्त्रीय वर्णन मित्रांच्या मोठ्या वर्तुळाचे आहे, ज्यात वडीलधारे आणि मार्गदर्शक असतात, हितकर्ता असलेल्या मोठ्या भावंडाचे, मोठ्या आणि बहुतांशी सन्माननीय महत्त्वाकांक्षांचे, आणि एकदम नव्हे तर वर्षांसोबत वाढणाऱ्या उत्पन्नाचे. इथला गुरू कधीकधी इच्छा पूर्ण करणारा ग्रह म्हणूनही वाचला जातो, कारण अकरावे स्थान व्यक्तीला जे हवे त्याचे आहे.

हाव ही दुसरी बाजू. गुरूने वाढवलेले इच्छेचे स्थान म्हणजे स्वतःसाठी चांगले आहे त्यापेक्षा जास्त हवे असणे, मैत्री उपयोगाने मोजणे, किंवा साधनांपेक्षा मोठी महत्त्वाकांक्षा असू शकते. मित्रांबद्दलची उदारता गळती बनू शकते, आणि मोठे वर्तुळ उथळ. अकराव्या स्थानातून गुरू तिसरे, पाचवे आणि सातवे स्थान पाहतो, म्हणजे भावंडे आणि प्रयत्न, बुद्धी आणि संतती, तसेच विवाह आणि भागीदारी यांना स्पर्श करतो. पाचव्यावरच्या दृष्टीचा उल्लेख वाचक सर्वाधिक करतात, कारण संततीचा कारक गुरू लाभाच्या स्थानातून संततीचे स्थान पाहतो.

यातले किती उपलब्ध आहे हे राशी आणि स्वामित्व ठरवतात. कुंभ लग्नाला अकरावे स्थान धनु असते, गुरूची स्वतःची राशी, आणि गुरू दुसऱ्या व अकराव्या या धनाच्या दोन्ही स्थानांचा स्वामी असतो, म्हणून वाचक उत्पन्न आणि वाणीचे विषय ठळक असण्याची अपेक्षा ठेवतो. वृषभ लग्नाला अकरावे स्थान मीन असते, पुन्हा गुरूची स्वतःची राशी, पण गुरू अकराव्यासोबत आठव्याचाही स्वामी असतो, आणि लाभ बदल, वारसा किंवा इतरांच्या साधनांमार्फत येणारे वाचले जातात. कन्या लग्नाला अकरावे स्थान कर्क असते, गुरूची उच्च राशी, तर गुरू चौथ्या व सातव्याचा स्वामी असतो. मीन लग्नाला अकरावे स्थान मकर असते, गुरूची नीच राशी, आणि पहिल्या व दहाव्याचा स्वामी लाभाच्या स्थानात दुर्बळ बसलेला असतो, म्हणून महत्त्वाकांक्षा आणि उत्पन्न अधिक संयमाने वाचले जातात.

अकराव्या स्थानातील गुरू म्हणजे धन, मोठे उत्पन्न, प्रभावशाली मित्र किंवा पूर्ण झालेल्या महत्त्वाकांक्षांचे वचन नव्हे. तो एक कल सांगतो: सल्ल्यातून लाभाकडे, आपल्या वर्तुळातल्या वडीलधाऱ्यांकडे, मोठ्या आशांकडे. तोच कल कधीही पूर्ण न होणाऱ्या अपेक्षांच्या रूपातही दिसू शकतो. उत्पन्न एकादशेश, दुसरे स्थान, दशा आणि संपूर्ण पत्रिकेचे बळ यांवरून वाचले जाते, एका ग्रहावरून नाही. पाचव्यावरची दृष्टीही संततीबद्दलचे विधान नाही; वाचक तोलतो त्या अनेक घटकांपैकी तो एक आहे.